Akkuyu NGS ilk reaktör için kritik aşama: Türk mühendisler sahada

Akkuyu NGS ilk reaktör fiziksel çalıştırma aşamasına yaklaşıyor. Rusya'da eğitim gören Türk nükleer mühendisler saha ve güvenlik süreçlerini yönetiyor.

Akkuyu Nükleer Güç Santrali ilk reaktör kontrol ve güvenlik sistemleri hazırlığı
Fotoğraf: American Public Power Association / Unsplash

Akkuyu NGS ilk reaktör ünitesinde fiziksel çalıştırma için geri sayım sürerken, Rusya'da eğitim alan Türk mühendisler kritik güvenlik testlerini tamamladı.

Türkiye'nin nükleer enerji altyapısında önemli bir eşik kabul edilen Akkuyu Nükleer Güç Santrali projesinde, Akkuyu NGS ilk reaktör ünitesi için fiziksel çalıştırma aşamasına birkaç hafta içinde geçilmesi planlanıyor. TRT Bilim & Teknoloji tarafından paylaşılan bilgilere göre, Antalya'da düzenlenen Birleşmiş Milletler İklim Değişikliği Çerçeve Sözleşmesi 31. Taraflar Konferansı (COP31) kapsamındaki "Dünya Nükleer Günleri" etkinliğinde konuşan Türk mühendisler sahada yürütülen son hazırlıkları aktardı. Yaklaşık 4,5 yıldır sahada aktif görev yapan mühendisler, projenin en kritik devreye alma süreçlerinden birine doğrudan liderlik ediyor.

Sahada yürütülen hazırlıklar, ilk ünitede kontrollü zincirleme nükleer reaksiyonun başlatılmasını ve sistem parametrelerinin test edilmesini amaçlıyor.

Akkuyu NGS İlk Reaktör Ünitesinde Fiziksel Çalıştırma ve Güvenlik Testleri

Santralin güvenlik mimarisinde belirleyici bir basamak olan reaktör binası koruma kabına yönelik sızdırmazlık ve dayanıklılık testleri başarıyla tamamlandı. Akkuyu Nükleer AŞ Mühendislik ve Teknik Destek Bölümü Güvenlik Sistemleri Grubu Baş Uzmanı Harun Burak Özdemir, ekibiyle birlikte yürüttüğü bu testleri 29 Ekim Cumhuriyet Bayramı'na kadar yetiştirmeyi hedeflediklerini ve süreci planlandığı gibi sonuçlandırdıklarını belirtti. 2015 yılında santralin personel yetiştirme programı kapsamında Rusya'ya giden Özdemir, Moskova Fizik Mühendisliği Enstitüsünden 2022'de onur derecesiyle mezun oldu. Öğrenciliği sırasında bilimsel projelerde görev alan ve Rusya'da düzenlenen "Ben Profesyonelim" nükleer mühendislik olimpiyatında bronz madalya kazanan Özdemir, güvenlik sistemlerinin test planlaması, belgelenmesi ve analizinden sorumlu bulunuyor.

Nükleer mühendislik disiplinini geniş bir bilgi birikimi olarak nitelendiren Özdemir, edindiği analitik yaklaşımı günlük yaşamına da entegre ettiğini ifade etti. Sahada 4,5 yıldır emek verdiklerini vurgulayan uzman, reaktörün fiziksel çalıştırma sürecinin ardından şebekeye ilk elektriğin aktarılacağı anı beklediklerini aktardı.

Fiziksel çalıştırma adımı, reaktör koruna yakıt yüklenmesi sonrasında kontrollü fisyon reaksiyonunun asgari güç seviyesinde başlatılmasını ve kontrol çubuklarının tepkilerinin ölçülmesini kapsıyor.

Sahadaki Montaj Süreçleri ve Yardımcı Sistem Denetimi

Reaktörün güvenli işletilmesinde bir diğer hayati aşamayı yardımcı sistemlerin eksiksiz montajı ve mevzuat denetimi oluşturuyor. Akkuyu Nükleer AŞ Yardımcı Sistemler Bölümü Montajdan Sorumlu Kıdemli Uzmanı Mehmet Zahid Akın, ekibiyle birlikte ekipmanların satın alma evresinden sahadaki montajın tamamlanmasına kadar tüm basamakları takip ediyor. Kalite kontrol dokümanlarının ve uluslararası nükleer standartlara uyumun yerinde incelendiğini söyleyen Akın, Rusya'da 7 yıl boyunca Rusça nükleer mühendislik eğitimi aldı.

Çalışma rutininin bilgisayar başındaki teknik incelemeler ile sahada yapılan fiziki kontroller arasında mekik dokuyarak geçtiğini belirten Akın, yoğun tempoya rağmen ilk nükleer santralde görev yapmanın motivasyon sağladığını paylaştı.

Gelişmiş enerji teknolojileri projelerinde kalite güvence belgelerinin eksiksiz doğrulanması, olası teknik sapmaların önüne geçilmesi açısından büyük önem taşıyor.

Yetişen Mühendis Havuzu ve Türkiye'nin Nükleer Kadrosu

Türkiye ile Rusya arasında imzalanan hükümetler arası anlaşma çerçevesinde yürütülen uzman yetiştirme programı, santralin gelecekteki yerli işletme kadrosunu oluşturuyor. Akkuyu Nükleer AŞ tarafından sağlanan verilere göre, 2011 ile 2025 yılları arasındaki dönemde Rusya'daki üniversitelerden toplam 322 Türk öğrenci mezun oldu. Hâlihazırda 131 Türk öğrencinin eğitimini sürdürdüğü program kapsamında, nükleer enerji ve ilişkili uzmanlık dallarında en az 600 Türk vatandaşının eğitilmesi hedefleniyor.

Mezun olan genç mühendisler, sahada yalnızca güvenlik veya montajda değil; reaktör operatörlüğü, türbin operatörlüğü ve elektrik ekipmanı yönetimi gibi kritik birimlerde görev alıyor. Uzmanlar sahaya adım atmadan önce Rusya'daki faaliyette olan nükleer santrallerde ve Rosatom bünyesindeki eğitim merkezlerinde pratik stajlarını tamamlıyor.

Nükleer Şebeke Entegrasyonu ve Yanıt Bekleyen Sorular

İlk reaktörün fiziksel olarak çalıştırılması, santralin hemen tam kapasite elektrik üreteceği anlamına gelmiyor. Nükleer güç santrallerinde fiziksel devreye almanın ardından güç artırımı, türbin jeneratör senkronizasyonu ve şebeke testleri aşamalı olarak gerçekleştiriliyor. Akkuyu NGS'nin ilk ünitesinden ulusal elektrik iletim şebekesine verilecek ilk ticari elektriğin kesin takvimi ve iletim tarifeleri konusunda şirket henüz resmi bir tarih paylaşmadı.

Yetişen 322 kişilik mühendis kadrosu, Türkiye'nin uzun vadeli nükleer teknoloji birikimi kazanması ve dışa bağımlı teknisyen desteğine ihtiyaç duymadan operasyonları yönetebilmesi açısından somut bir altyapı sunuyor.

✍️
Editör Notu: Neden Önemli?
TeknoRest olarak değerlendirmemiz, Akkuyu NGS projesinde 322 Türk mühendisin mezun edilerek sahada reaktör ve güvenlik sistemlerinde fiilen görev almasının teknoloji transferi açısından kritik bir kazanım olduğudur. Koruma kabı dayanıklılık testlerinin tamamlanması ve ilk ünitede fiziksel çalıştırma evresine gelinmesi, inşaat sürecinden operasyonel aşamaya geçişin somut göstergeleridir. Ancak reaktörün fiziksel olarak çalıştırılması ile ulusal şebekeye düzenli ve tam kapasite ticari elektrik verilmesi arasında teknik ve idari basamaklar bulunmaktadır. Bize göre dikkat edilmesi gereken en önemli açık nokta, şebeke senkronizasyon takvimi ve iletim altyapısı entegrasyonuna dair henüz resmi bir nihai tarihin ilan edilmemiş olmasıdır.

Sıkça Sorulan Sorular (SSS)

Akkuyu NGS ilk reaktöründe fiziksel çalıştırma ne zaman yapılacak?

İlk reaktörde fiziksel çalıştırmanın birkaç hafta içinde yapılması ve sistemde ilk kez kontrollü zincirleme reaksiyonun sağlanması hedefleniyor.

Santral bünyesinde görev almak üzere Rusya'da kaç Türk mühendis yetişti?

2011-2025 döneminde Rusya'daki üniversitelerden 322 Türk öğrenci mezun oldu; 131 öğrencinin eğitimi ise devam ediyor.

Reaktör binasının koruma kabı testleri ne zaman tamamlandı?

Güvenlik sistemleri ekibi, koruma kabı sızdırmazlık ve dayanıklılık testlerini hedeflendiği gibi 29 Ekim Cumhuriyet Bayramı öncesinde başarıyla tamamladı.

Hazırlayan: Teknorest Editör Ekibi
🛡️ Kaynak: TRT Bilim & Teknoloji. Haber, kaynakta yer alan bilgiler temel alınarak hazırlanmış; Türkiye bağlamı, okura etkisi ve editör değerlendirmesi TeknoRest tarafından eklenmiştir. Künye & Yasal Bildirim