ABD ve Filipinler Dev Yapay Zeka Çip Merkezi İçin Anlaşıyor

ABD ve Filipinler ortaklığında planlanan yapay zeka çip merkezi projesiyle Clark bölgesinde dev bir teknoloji ve yarı iletken üretim üssü kuruluyor.

Filipinler Clark bölgesinde yapay zeka çip üretimi ve veri merkezleri için planlanan sanayi arazisi
Fotoğraf: Taylor Vick / Unsplash

Pax Silica girişimi kapsamında Filipinler'de kurulacak dev yapay zeka çip merkezi; veri merkezlerini, yarı iletken fabrikalarını ve kritik maden işleme tesislerini bir araya getirecek.

Amerika Birleşik Devletleri ve Filipinler yönetimi, yapay zeka altyapısına güç verecek donanım ve yarı iletken üretimini güvence altına almak amacıyla kapsamlı bir sanayi ortaklığına hazırlanıyor. The Verge tarafından paylaşılan bilgilere göre, iki ülke arasında yıl sonuna kadar imzalanması hedeflenen çerçeve anlaşmasıyla Filipinler sınırlarında devasa bir yapay zeka çip merkezi kurulması planlanıyor. Washington yönetiminin öncülük ettiği ve çip ile kritik maden tedarik zincirini güvenceye almayı hedefleyen "Pax Silica" girişimi, bu ortaklığın temel zeminini oluşturuyor. Donald Trump'ın ülkeye yaptığı ziyaret sırasında havalimanı dışında toplanan yüzlerce gösterici ise projeye karşı çıkarak Pax Silica anlaşmasının reddedilmesini talep etti.

Gelişmiş donanım mimarilerine duyulan küresel talep, üretim tesislerinin coğrafi dağılımını doğrudan etkiliyor.

Pax Silica Kapsamında Planlanan Sanayi Bölgesi

Proje için Filipinler'deki eski Clark Hava Üssü arazisinde yaklaşık 1.620 hektarlık (4.000 akre) geniş bir alan belirlendi. Filipinler Üsleri Dönüştürme ve Geliştirme İdaresi (BCDA) tarafından koordine edilen yerleşkede yarı iletken fabrikaları, kritik maden işleme tesisleri ve yapay zeka modellerini eğiten grafik işlem birimlerine (GPU) ev sahipliği yapacak veri merkezleri bulunacak. Filipinler Anayasası yabancıların doğrudan özel mülk edinmesini kısıtlasa da, BCDA yabancı şirketlere 99 yıla kadar uzanan uzun vadeli kiralama hakkı tanıyabiliyor. Kurum, ilk 25 yıllık kiralama sürecinde yaklaşık 1 milyar dolar (yaklaşık 60 milyar Filipin pesosu) gelir sağlamayı ve 190.000 doğrudan istihdam yaratmayı amaçlıyor.

Clark Üssünde Yükselecek Yapay Zeka Çip Merkezi ve Teknik Kapsam

Eski BCDA Başkanı ve İcra Kurulu Başkanı Joshua Bingcang, gizlilik sözleşmeleri nedeniyle şirket isimlerini doğrudan paylaşmasa da bölgede yer almak isteyen yaklaşık 30 farklı kuruluşla temas halinde olduklarını bildirdi. Bingcang, eylül ayında yaptığı açıklamada Filipinler hükümetinin Nvidia, TSMC ve Apple gibi önde gelen teknoloji üreticilerini davet etmeyi hedeflediğini aktardı. Merkezde planlanan tesislerin ihtiyaç duyacağı yüksek elektrik gücünü sağlamak üzere bir Amerikan enerji şirketi, sıvılaştırılmış doğal gaz (LNG) boru hattı ve enerji santrali kurmak için fizibilite incelemesi yürütüyor. Sıvılaştırılmış doğal gaz yerel yönetim tarafından temiz bir kaynak olarak lanse edilse de, yoğun metan gazı içeriği nedeniyle önemli çevresel etkiler barındırıyor.

Silikon plakaların işlenmesi ve veri merkezlerinin soğutulması, bölgedeki su ve enerji altyapısı üzerinde ciddi bir yük oluşturuyor.

Çip Fabrikalarının Çevresel Yükü ve Yerel Halkın Endişeleri

Ekonomik getiri hedeflerine karşılık insan hakları savunucuları ve bölge sakinleri projeye karşı ciddi endişeler taşıyor. Human Rights Watch Güneydoğu Asya araştırmacısı Lian Buan, yarı iletken merkezinin küçük çiftçileri üretim yaptıkları arazilerden uzaklaştırabileceğini belirtiyor. Bölgede 30.000 yıldır yaşadığı bilinen yerli topluluklardan Aeta Hungey kabilesinin lideri Petronila Capiz-Muñoz, yetkililerin kendilerine aralık ayına kadar taşınmaları gerektiğini söylediğini aktardı. Kabilenin 1994 yılından bu yana atalarından kalan toprakların yasal tescilini almak için mücadele ettiği, ancak tescil verilmediği için arazinin resmi makamlarca kamu toprağı sayıldığı bildiriliyor.

Silikon Vadisi'nin ilk yıllarındaki çip fabrikalarında çalışan işçilerin kimyasallara maruz kalması ve sızıntıların yer altı sularını kirletmesi, zamanında üretimin Asya pazarına kaymasında önemli bir rol oynamıştı. Günümüzde otomasyon oranı artsa da kimyasal atıklar ve yoğun kaynak tüketimi risk oluşturmaya devam ediyor. Donanım üretiminin küresel seyrini incelemek isteyen teknoloji meraklıları, TeknoRest donanım haberleri sayfası üzerinden sektörel gelişmeleri takip edebilir.

Kurulması planlanan bu merkezin küresel tedarik zincirine veya Türkiye pazarına doğrudan yansımaları konusunda henüz resmi bir açıklama yapılmış değil. Washington ile Manila arasındaki nihai anlaşma sürecinin yıl sonundaki gelişmelere göre netleşmesi bekleniyor.

✍️
Editör Notu: Neden Önemli?
TeknoRest olarak değerlendirmemiz, Filipinler'de planlanan 1.620 hektarlık Pax Silica projesinin küresel yarı iletken ve yapay zeka donanımı dengelerinde dikkatle incelenmesi gereken bir model sunduğu yönündedir. BCDA tarafından hedeflenen 190.000 kişilik istihdam ve 99 yıllık kiralama modeli ekonomik açıdan cazip görünse de, enerji ihtiyacının LNG gibi fosil yakıtlarla karşılanması ve yerel halkın yerinden edilme riski projenin en kırılgan yönlerini oluşturuyor. Bize göre, Nvidia ve TSMC gibi devlerin davet edildiği bu girişimin sürdürülebilirliği, kâğıt üzerindeki vaatlerden ziyade yerel su kaynaklarının korunması ve şeffaf denetim mekanizmalarının kurulmasına bağlı olacaktır.

Sıkça Sorulan Sorular (SSS)

Pax Silica girişimi hangi temel amaca hizmet ediyor?

Pax Silica, yapay zeka donanımlarında kullanılan yarı iletkenlerin ve kritik madenlerin tedarik zincirini uluslararası ortaklıklarla güvenceye almayı amaçlayan ABD öncülüğünde bir girişimdir.

Filipinler'de kurulacak merkezin büyüklüğü ve beklenen istihdam ne kadardır?

Eski Clark Hava Üssü arazisinde 1.620 hektarlık (4.000 akre) alana kurulacak tesisin 190.000 doğrudan istihdam yaratması ve ilk 25 yılda yaklaşık 1 milyar dolar kiralama geliri sağlaması hedefleniyor.

Projeye yönelik çevresel ve toplumsal itirazlar nelerdir?

Bölgede yaşayan yerli Aeta Hungey kabilesinin ve çiftçilerin arazilerinden edilme riski, su kaynaklarının tükenme tehlikesi ve planlanan LNG santralinin metan emisyonu oluşturacağı endişeleri temel itirazları oluşturmaktadır.

Hazırlayan: Teknorest Editör Ekibi
🛡️ Kaynak: The Verge. Haber, kaynakta yer alan bilgiler temel alınarak hazırlanmış; Türkiye bağlamı, okura etkisi ve editör değerlendirmesi TeknoRest tarafından eklenmiştir. Künye & Yasal Bildirim