ABD hava trafik kontrolünde onlarca yıllık disket dönemi sona eriyor

ABD, hava trafik kontrol sistemlerinde kullanılan disketleri tarihe gömmeye hazırlanıyor. FAA, 435 tesisteki eski altyapıyı 2028 sonuna kadar modern sistemlerle değiştirecek.

30 yıllık sistemler yenileniyor

ABD'de hava trafik kontrol merkezlerinin bir bölümü 1990'lı yıllardan kalma altyapılara bağlı sistemlerle çalışmaya devam ediyor. FAA, 400'den fazla noktada dört farklı sistem üzerinden disket kullanarak hava trafik kontrolörlerinin ihtiyaç duyduğu operasyonel bilgileri eski nesil ekranlara aktarıyor. Bu ekranlarda hava durumu, havalimanlarının durumu ve havacılık duyuruları (NOTAM) gibi kritik bilgiler gösteriliyor.

Bu sistemlerden biri olan Information Display System 4 (IDS-4), 1990'ların başında devreye alındı. Artık desteklenmeyen bir Microsoft platformu üzerinde çalışan sistem, hava trafik kontrolörlerinin uçuş trafiğini yönetirken ihtiyaç duyduğu operasyonel verileri sağlıyor.

Söz konusu altyapıların yenilenmesi ise sanıldığı kadar kolay değil. Havacılık sistemlerinin kesintisiz çalışması gerekiyor ve mevcut altyapılar kapsamlı güvenlik testlerinden geçmiş durumda. Bu nedenle yeni teknolojilerin sıkı güvenlik ve emniyet standartlarını karşılaması, mevcut operasyonları aksatmadan devreye alınması gerekiyor.

Disketlerin yerini E-IDS alacak

E-IDS üzerinden hava koşullarının uçuşlara etkisi, ekipman arızaları, uçuş uyarıları, kısıtlı hava sahalarının kullanım takvimleri ve pilotların hava durumu raporları paylaşılabilecek. FAA, yeni altyapının bilgi dağıtımını hızlandırmasını ve eski donanımlar nedeniyle ortaya çıkan arıza, bakım ihtiyacı ve geçici çözümleri azaltmasını hedefliyor.

FAA, E-IDS sistemini 2028 sonuna kadar 435 tesiste devreye almayı planlıyor. Dönüşümün ilk adımları ise şimdiden atıldı ve bazı havalimanlarındaki veri işleme merkezlerinde disket tabanlı sistemler yenilendi.

FAA'nın eski teknoloji sorunu disketlerle sınırlı değil

Hava trafik kontrol altyapısındaki teknolojik sorunlar uzun süredir gündemde. FAA'nın 2023 yılında gerçekleştirdiği değerlendirmede ülkedeki hava trafik kontrol sistemlerinin üçte birinden fazlasının sürdürülebilir olmadığı ve bazı sistemlerin arızalanmaya başladığı ortaya çıkmıştı.

Geçtiğimiz yıl ortaya çıkan bilgiler, bazı FAA tesislerinde halen Windows 95 kullanıldığını gösteriyordu. Kurumun onlarca yıllık Compaq bilgisayarları da kullandığı, bu sistemlerin yedek parçalarının dahi eBay üzerinden temin edilmek zorunda kaldığı bildirilmişti.

Bilgisayarların yanı sıra ABD'deki bazı hava trafik kontrol merkezlerinde uçuş bilgileri halen kağıt uçuş şeritleri üzerinden takip ediliyor. Karton şeritler üzerinde uçuşun çağrı kodu, uçak tipi ve irtifası gibi önemli bilgiler basılı veya el yazısıyla yer alıyor.

FAA'nın eski altyapıyı yenilemesinin önündeki en önemli engellerden biri uzun süredir finansman yetersizliği. Ancak kurum, ABD Başkanı Donald Trump'ın imzaladığı One Big Beautiful Bill kapsamında sağlanan 12,5 milyar dolarlık bütçeyi hava trafik kontrol sistemlerinin modernizasyonu için kullanacak. FAA'nın takvimine göre dönüşümün 2028 sonunda tamamlanması planlanıyor.

Green Goblin’in uçan kaykayı gerçeğe dönüştü